«Πάμε στο Vinyl Bazaar, που διοργανώνει το AN club, στις 20 Δεκεμβρίου;». Αυτή η ερώτηση της κολλητής μου, ήταν και η αφορμή για να κάνω μια αναδρομ ήστην ιστορία του βινυλίου, από την πρώτη του εμφάνιση μέχρι σήμερα.

Έχουν περάσει πάνω από 100 χρόνια από τη γέννησή του, όμως ακόμα και στις μέρες μας, τα βινύλια γεμίζουν τις δισκοθήκες των αντίστοιχων urban adventurers κάθε χώρας, συνεχίζοντας να λένε όχι στον ψηφιακό ήχο που ήρθε τη δεκαετία του ‘80. Άλλωστε το βινύλιο είναι ένα αντικείμενο που κοιτάμε με νοσταλγία, που συνυπάρχει μαζί μας, που μας ταξιδεύει στο χρόνο. Είναι γεμάτα με τραγούδια που μας θυμίζουν αξέχαστες στιγμές, που θα μπορούσαν να είναι το soundtrack της ταινίας της ζωής μας.

Η retro κουλτούρα είναι κομμάτι της urban εικόνας της πόλης και αυτό φαίνεται καθαρά εάν βγεις για ένα ποτό στο κέντρο. Θα δεις Djs να χρησιμοποιούν παλιούς αγαπημένους δίσκους στα bars, θα συναντήσεις ολόκληρα φεστιβάλ προς τιμήν του βινυλίου, θα μπεις σε θρυλικά δισκάδικα και θα γνωρίσεις νέους urban adventurers που έχουν τη δική τους ιστορία να σου διηγηθούν για τη μουσική τους συλλογή και τον πρώτο δίσκο που αγόρασαν ever.

Ας ταξιδέψουμε μαζί πίσω στο χρόνο, τότε που έκαναν την εμφάνισή τους οι πρώτες συσκευές καταγραφής ήχου, κάπου στα μέσα του 19ου αιώνα, από τον Γάλλο Leon Scott. Είκοσι χρόνια μετά ο Thomas Edison παρουσίασε το «φωνογράφο», μία συσκευή καταγραφής και αναπαραγωγής ήχου, μέσω σφαιρικών κυλίνδρων. Δέκα χρόνια αργότερα, θα εξελίξει το φωνογράφο του, τον οποίο και θα διαθέτει πλέον για εμπορική εκμετάλλευση μέσω της νεοσύστατης εταιρίας του Edison Phonographs. Την ίδια εποχή, ο ανταγωνιστής Graham Bell κατασκευάζει το πρώτο «γραφόφωνο», το οποίο θα επινοήσει χάρη στο τεράστιο ποσό των 10.000 δολαρίων που συνόδευαν το γαλλικό βραβείο «Βόλτα» με το οποίο τιμήθηκε για το έργο του. Τι ακριβώς είναι το γραφόφωνο; Μία συσκευή εγγραφής ήχου, η οποία βασίζεται στη χρήση μιας ελεγχόμενης ταχύτητας, ενός χαρακτικού στελέχους και κυλίνδρων ή δίσκων από κερί. Έπειτα ο Γερμανός Emil Berliner, μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη βοήθεια ενός Αμερικανού μηχανικού, δημιουργεί το «γραμμόφωνο», εμπνευσμένο από το φωνογράφο το οποίο αντί για κέρινο κύλινδρο χρησιμοποιούσε μια κυκλική πλάκα (δίσκο) από μίγμα γομαλάκας (shellac) για να καταγράφει τον ήχο. Οι δυο μαζί ίδρυσαν την εταιρία Victor, το μεγαλύτερο κατασκευαστή γραμμοφώνων και δίσκων στις αρχές του 20ου αιώνα.

Κάπως έτσι, ο δίσκος αντικαθιστά τον κύλινδρο και ο Berliner, με μία πρωτοποριακή μέθοδο, δίνει τη δυνατότητα κατασκευής χιλιάδων αντιτύπων δίσκων από την ίδια πρωτότυπη μήτρα. Ακόμη και ο Edison υποχρεώνεται να στραφεί ταυτόχρονα στην κατασκευή των δικών του δίσκων. Οι τρεις εταιρίες Victor, Columbia και Edison πωλούν εκατομμύρια βινύλια παγκοσμίως. Έτσι, η μουσική βιομηχανία μετατρέπεται σε μια από τις πιο σημαντικές βιομηχανίες του κόσμου. Οι πρώτοι δίσκοι γραμμοφώνου ήταν φτιαγμένοι από ανθεκτικό σκληρό λάστιχο με διάμετρο περίπου 25 εκατοστά, ηχογραφημένοι μόνο από τη μία τους πλευρά. Εκείνη την περίοδο ηχογραφήθηκαν στη Νέα Υόρκη, και τα πρώτα ελληνικά τραγούδια.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 γεννιέται το βινύλιο! Το 1948, το βινύλιο θα καθιερωθεί ως το κύριο μέσο κατασκευής των μουσικών δίσκων. Σταδιακά καταργούνται οι δίσκοι γραμμοφώνου και γύρω στο ’60κάνει την εμφάνισή του ο δίσκος 33 στροφών για λογαριασμό της εταιρείας CBS. Το πρώτο μικρό δισκάκι διαμέτρου 12 εκατοστών που βγάζει ψηφιακό ήχο, μαζί με το πρώτο player θα πρωτοπαρουσιαστεί από τις εταιρείες Sony και Philips το 1982, μετά από ένα χρονικό διάστημα συνεργασίας, έρευνας και προσπάθειας. Το πρώτο ελληνικό τραγούδι που ηχογραφήθηκε σε δίσκο 78 στροφών, ήταν η «Σμυρνέϊκη Σερενάτα» με τον τενόρο Μιχάλη Αραχτίζη, στη Νέα Υόρκη, ενώ ο Έλληνας συνθέτης με τους περισσότερους δίσκους γραμμοφώνου είναι ο Βασίλης Τσιτσάνης, με 408 τραγούδια του να έχουν γραμμοφωνηθεί! Τον λες και έναν από τους πιο urban τύπους που πέρασε ποτέ από τη μουσική μας ιστορία!

Μπορεί με την εμφάνιση των CD, και πλέον με τα ψηφιακά αρχεία, οι μουσικόφιλοι να άφησαν τα βινύλια στα ράφια, αλλά ποτέ δεν έπαψαν να επιστρέφουν σε αυτά. Ο δίσκος έχει διαχρονική αξία κι άλλη ποιότητα. Ακόμα και η διαδικασία της τοποθέτησης ενός δίσκους στο πικάπ αλλά και η αίσθηση που προκαλεί η ακρόαση ενός βινυλίου, έχει άλλη χάρη. Ένας καλός δίσκος αποτελεί το πιο cool δώρο, ειδικά τώρα που πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, αλλά και ένα στολίδι για τη δισκοθήκη μας. Παλιότερα υπήρχε ακόμα και «αρρώστια» συνδεδεμένη με το βινύλιο, με ανθρώπους που εθίζονταν στην αγορά δίσκων και σκορπούσαν όλα τους τα χρήματα επενδύοντας στη μουσική. Αυτό μαρτυρά τη σχέση αγάπης που έχει ένας λάτρης της μουσικής και των ρετρό αντικειμένων με το διαχρονικό βινύλιο. Ακόμα και σήμερα άλλωστε, πολλά συγκροτήματα επιλέγουν να γράψουν τα νέα τους άλμπουμ σε δίσκους, ενώ αποφεύγουν να πουλήσουν ένα “άψυχο” CD. Τι να πούμε… είναι πιο vintage!

Και εφόσον είπαμε vintage, μια βόλτα θα σε πείσει πως και εδώ #cuttypaizei με το retro feeling στα μουσικά στενά της πόλης. Περιοχές όπως τα Εξάρχεια φημίζονται για τα δισκάδικά τους και πολλοί DJs ξεθάβουν τους παλιούς δίσκους τους για να παίξουν μουσική στα καλύτερα πάρτυ της Αθήνας.

Όσο για το Vinyl Bazaar, κανένας μουσικόφιλος urban adventurer δεν πρέπει να λείπει από το Αn, στις 20 Δεκεμβρίου. Το βινύλιο θα έχει την τιμητική του και εσύ την ευκαιρία να χωθείς μέσα σε αμέτρητα κουτιά γεμάτα από σπάνιους rock, pop, soul, heavy και punk δίσκους από την εποχή του ’60 μέχρι και σήμερα. Μην το χάσεις!

By Όλγα Νικολαΐδου – An Urban Adventurer

- -