Η κουλτούρα του δρόμου έχει ανάγκη το χώρο για ανάπτυξη μέσα στα χαοτικά και θορυβώδη στενά της πόλης. Η αστική κουλτούρα στις ΗΠΑ –κυρίως– στις πόλεις της Νέας Υόρκης για την Ανατολική και του Λος Άντζελες για τη Δυτική ακτή είναι μια ζωντανή κληρονομιά – καθρέφτης της κοινωνικής, οικονομικής αλλά και καλλιτεχνικής κατάστασης στην εκάστοτε εποχή. Όλες αυτές οι συνθήκες χρωματίζουν τη μουσική, δίνουν ζωντάνια στα κινηματογραφικά κάδρα και δημιουργούν trends και μόδες που υπό άλλες προϋποθέσεις μπορεί και να μην είχαν καμία επιδραστική δύναμη πάνω στο κοινό.

Ακόμη κι αν ανατρέξουμε στα “γεννητούρια” του hip-hop και της εν γένει κουλτούρας του, κάπου στο Μπρoνξ στα 70s δηλαδή, θα διαπιστώσουμε μια μεγάλη νοητή μουσική, χορευτική και καλλιτεχνική γραμμή που περνάει δεκαετίες και δημιουργεί μια ολόκληρη γενιά εντός κι εκτός Αμερικής. Ας δούμε τα δέκα δημιουργήματα στη μουσική και τον κινηματογράφο που χαρακτηρίζουν απόλυτα την τέχνη της ρίμας, των γκράφιτι και των γκέτο.

Gus Van Sant – Paranoid Park (2007)
Στην ταινία αυτή ένας πιτσιρικάς σκέιτερ σκοτώνει ένα φύλακα κατά λάθος στο Πόρτλαντ του Όρεγκον και προσπαθώντας να θάψει την ιστορία μέσα του, αποξενώνει τους γύρω του, μέχρις ότου προσπαθήσει να βρει την εξιλέωση. Οι εικόνες του φανταστικού Eastside Skatepark, γυρίστηκαν στο πραγματικό – και παράνομο – Burnside Skatepark, που έχτισαν οι ντόπιοι σκειτάδες, τους οποίους πήρε ο σκηνοθέτης ως κομπάρσους για το φιλμ.

Larry Clark- Kids (1995)
Το κινηματογραφικό ντεμπούτο του τότε 18χρονου Harmony Korine στο σενάριο, είναι ένα πραγματικό χωνευτήρι της κουλτούρας της Νέας Υόρκης στην προ-Rudolph Giuliani εποχή. Ένας συνδυασμός hip-hop, skateboarding και λίγο από indie rock. Μια διαφορετική «παιδική χαρά» για τους νεαρούς πρωταγωνιστές, γεμάτη πάθη και δελεαστικούς εθισμούς.

John Singleton – Boyz N’ the Hood (1991)
Ακόμη ένα ντεμπούτο, αυτό του John Singleton εν έτη 1991, πιθανότατα και από τις ταινίες που ξεκίνησαν τον κινηματογραφικό έρωτα ανάμεσα στο σινεμά και τη ζωή στο γκέτο. Cuba Cooding Jr., Ice Cube, Laurence Fishburne και η ζωή στο Λος Άντζελες δεν ήταν ποτέ τόσο δύσκολη και ελκυστική (κινηματογραφικά).

Spike Lee – Do the Right Thing (1989)
Το για πολλούς αριστούργημα του Spike Lee. Love him or hate him, λόγω της ιδιαίτερης προσωπικότητάς του και των κατά καιρούς όχι πολύ κολακευτικών σχολίων που έχει κάνει, ο Lee είναι ικανότατος σκηνοθέτης και αυτή η ταινία είναι το καλύτερο πειστήριο. Πρωταγωνιστής ο ίδιος, καταδεικνύει τη βία και το ρατσισμό που φωλιάζει μέχρις ότου γίνει η «έκρηξη».

Mathieu Kassovitz – La Haine (1995)
Μια εκτός Αμερικής ταινία, η γνωστή πλέον δημιουργία του Mathieu Kassovitz, είναι μια γροθιά στο στομάχι για το Παρίσι, δίνοντας μια διαφορετική οπτική, αυτή των φτωχών προαστίων της πόλης, που σχεδόν είκοσι χρόνια μετά παραμένει απόλυτα επίκαιρη.

Banksy – Wall and Piece (2007)
Ο αγαπημένος guerilla γκραφιτάς που χτυπάει κυρίως στη Μεγ. Βρετανία με τη μυστηριώδη περσόνα του και το γεμάτο νόημα και πικαριστικό χιούμορ, εδώ σε ένα λεύκωμα με πλήθος από τις «τοιχογραφίες» του και την ιδιαίτερη φιλοσοφία του περί Τέχνης. Για όσους βαριούνται τα βιβλία, ή απλώς θέλουν περισσότερο Banksy, υπάρχει και το φημισμένο ντοκιμαντέρ με τίτλο Banksy’s Exit Through The Gift Shop (https://www.youtube.com/watch?v=a0b90YppquE).

Fernando Meirelles, Kátia Lund – Cidade de Deus (Η Πόλη του Θεού, 2002)
Η βία και η σχεδόν απόλυτα ρεαλιστική –εντάξει με δραματικές πινελιές- ματιά ενός γκέτο στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας, είναι πιθανότατα η καλύτερη και πιο gangsta ταινία στη λίστα, και μας έρχεται εκτός Αμερικής.

Τιμητική Αναφορά: Gordon Parks – Shaft (1971)
O βασιλιάς όλων των blaxploitation ταινιών, με πολύ κοντινό του το Superfly, είναι η ιστορία του αφρο-αμερικανού ντετέκτιβ John Shaft που ψάχνει την κόρη ενός μαύρου μαφιόζου, σπέρνοντας το χαμό από το Χάρλεμ μέχρι τις γειτονιές των Ιταλών μαφιόζων. Και βέβαια, το μυθικό soundtrack του Isaac Hayes. Style over substance ή μήπως όχι;

Ernest R. Dickerson – Juice (1992)
Φυσικά θα μπορούσαμε να βάλουμε στη λίστα το δίσκο του Tupac Shakur, 2Pacalypse Now, το κλασικό ντεμπούτο του, όμως αντ’αυτού διαλέξαμε αυτή την ταινία από το 1992, μια από τις λίγες στις οποίες πρόλαβε να πρωταγωνιστήσει πριν τη δολοφονία του το 1995. Σε αυτή, παρουσιάζονται οι ζωές τεσσάρων νέων στο Χάρλεμ, με μια ληστεία που πάει στραβά, τις καθημερινές δυσκολίες και φυσικά τις φυλετικές διακρίσεις, συχνό φαινόμενο, ειδικά από την αστυνομία.

Offspring – Americana (1998)
Το κλασικό (και ίσως μοναδικό) πραγματικά καλό άλμπουμ των Offspring (άντε και το ακόλουθο Conspiracy of One), είναι ένα μικρό street culture ποπ πανκ έπος- ψιλοσαρκαστική, αλλά όχι επικριτική, ματιά πάνω στην καθημερινότητα της Αμερικής, lifestyle-wise.

A Tribe Called Quest – The Low End Theory (1991)
Ένας από τους καλύτερους hip-hop δίσκους ever, το ντεμπούτο των Tribe, μιξάρει με τον πιο αγνό τρόπο που έχουμε ακούσει τις ρίμες με τον προπάππου της hip-hop κουλτούρας, τη τζαζ. Και έχουμε αυτό εδώ το μικρό αριστούργημα.(https://www.youtube.com/watch?v=VFO77h9aALs)

By Κώστας Χανδρινός– An Urban Adventurer

- -