Λίγα λόγια για τον επιδραστικότερο street artist αυτήν τη στιγμή!

Είναι διάσημος, αλλά λίγοι τον ξέρουν. Πολλοί μιλούν για αυτόν, αλλά λίγοι γνωρίζουν το όνομά του. Και όσοι τον ακολουθούν δε θέλουν να τον ξέρουν. Μα καλά, ποιος είναι επιτέλους αυτός ο Banksy; Αν πατήσεις το όνομα «Banksy» στο Google και μπεις στην (επίσημη) σελίδα του δημοφιλέστατου Βρετανού καλλιτέχνη, θα βρεθείς μπροστά σε μια λιτή, άχαρη, ιστοσελίδα, που ως αρχική έχει μια φωτογραφία που δεν τραβά το μάτι. Θα πρέπει να μπεις στον κόπο να κάνεις τρία κλικ για να μπεις πιο «βαθιά» και να καταλάβεις ότι ο Banksy αξίζει τη δημοσιότητα που έχει, την οποία ωστόσο δε (φαίνεται να) απολαμβάνει.

Ο Banksy είναι street artist, σκηνοθέτης κινηματογράφου, ζωγράφος και πολιτικός ακτιβιστής. Ξεκίνησε την καριέρα του στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και σύντομα έγινε διάσημος κατακτώντας τις καρδιές πολλών υποστηρικτών του street art. Αποτέλεσμα ήταν να αποκτήσει φανατικούς ακολούθους, που στέφουν με επιτυχία κάθε έκθεση που διοργανώνει, και να κερδίσει σειρά βραβείων, όπως το Academy Award for Best Documentary για την ταινία του Exit Through the Gift Shop.

Όμως δεν είναι μόνο το έργο του που τον κάνει διάσημο και περιζήτητο. Είναι η φημολογία σχετικά με την ταυτότητά του που πυροδοτεί ένα είδος «διάσημης αφανείας» γύρω από το πρόσωπο του. Δημοσιεύματα κατά καιρούς θέλουν τον Banksy να είναι γυναίκα, ενώ κάποιοι έχουν κατά καιρούς υποστηρίξει πως δεν πρόκειται για πραγματικό πρόσωπο αλλά για μια ομάδα επτά καλλιτεχνών graffiti. Όλα αυτά είναι που έκαναν το περιοδικό TIME να τον συμπεριλάβει στις 100 προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, ανάμεσα στους Barack Obama και Lady Gaga.

Το όνομά του, όσο μπορεί κανείς να είναι σίγουρος, είναι Robert Banks και σήμερα πρέπει να έχει φτάσει τα σαράντα. Πρόκειται για μια έντονη προσωπικότητα με καλλιτεχνικές ιδιαιτερότητες. Δεν έχει κάνει σπουδές καλών τεχνών, έχει αποβληθεί από το σχολείο, ενώ έχει φυλακιστεί ως καταδικασθείς για πλημμεληματικές πράξεις. Κανείς, ωστόσο, πέρα από τα παραπάνω, δεν ξέρει λεπτομέρειες για τη ζωή του Banksy, λόγω της προσωπικής του επιθυμίας να αποφύγει τα φώτα της δημοσιότητας. Η απόφαση του αυτή είναι που δημιουργεί μυστήριο και έντονο δημόσιο ενδιαφέρον για την προσωπική του ζωή . Λίγες είναι ακόμη οι φωτογραφίες του που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Αν βέβαια οι φωτογραφίες αυτές είναι πράγματι δικές του…

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πολιτική διάσταση των καλλιτεχνικών του δημιουργιών. Για τον ίδιο, είναι η τέχνη που μιλά άμεσα στις μάζες. Τέχνη χιουμοριστική, που ταυτόχρονα όμως προκαλεί τη σκέψη και γίνεται επαναστατική. Συχνά επομένως βρίσκει κανείς στα γκράφιτι του αλληγορικά πολιτικά μηνύματα, τα οποία παρουσιάζουν, παράλληλα με την καυστικότητα τους, μια βαθιά πολιτική διεισδυτικότητα και αμεσότητα με το κοινό. Στη διαμόρφωση αυτού του ιδιαίτερου πνεύματος στο έργο του έχει συμβάλει γεγονός ότι ο Banksy αποτελεί κομμάτι του ανατρεπτικού καλλιτεχνικού πνεύματος που θυμίζει την αντικομφορμιστική τέχνη που κυριάρχησε τα χρόνια μετά τον πόλεμο στο Βιετνάμ και η οποία περικλείει την παράδοση των καλλιτεχνών γκράφιτι των γκέτο της Ν. Υόρκης τη δεκαετία του 1980.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα δημιουργημάτων του με έντονο πολιτικό χαρακτήρα αποτελεί το γκράφιτι Sweeping It Under the Carpet (Σκουπίζοντας το κάτω από το χαλί), που αποτυπώνει την απροθυμία της Δύσης να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κοινωνικά προβλήματα που μαστίζουν την Αφρική, όπως το Aids. Διάσημο είναι επίσης το γκράφιτι που παρουσιάζει μια φουσκωτή κούκλα στην Disneyland της Καλιφόρνια, που είναι ντυμένη σαν ισοβίτης των φυλακών του Γκουαντάναμο. Θέλοντας να παραμείνει ένας ρηξικέλευθος και ανατρεπτικός καλλιτέχνης, ο Banksy έχει επιλέξει να κρατήσει αποστάσεις από το κλασικό καλλιτεχνικό στερέωμα. Αρνήθηκε μάλιστα να πουλήσει κάποια από τα έργα του στο γνωστό επιχειρηματία Charles Saatchi, λόγω του θατσερικού παρελθόντος του τελευταίου.

Παρ’ όλη την αποστροφή του προς ό τι συμβατικό και καθιερωμένο, ο Banksy παραμένει για χρόνια ένας από τους δημοφιλέστερους και αγαπητούς γκράφιτι καλλιτέχνες. Μέσα σε μια νύχτα κατάφερε να δημιουργήσει σε ιατρικό κέντρο του Βόρειου Λονδίνου ένα από τα αριστουργήματα του, στο οποίο απεικονίζεται μια γυναίκα με εσώρουχα και το ζηλιάρη άντρα της, ενόσω ο εραστής της κρέμεται έξω από το παράθυρο για να μην τον αντιληφθεί ο σύζυγος της ερωμένης του. Το παραπάνω γκράφιτι κατέστη τόσο δημοφιλές που το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να το κρατήσει μετά από ψηφοφορία που διενέργησε στο ίντερνετ.

Η ιστορία των καλλιτεχνών είναι γεμάτη από προσωπικότητες (που τελικά προσωπικότητες δεν ήταν), οι οποίες αγάπησαν όσο τίποτε άλλο τη δημοφιλία που μέχρι πρότινος έβριζαν και έφτυναν. Ο Banksy μπορεί να ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Μπορεί και όχι. Αυτό για το οποίο μπορούμε να είμαστε σίγουροι είναι ότι αποτελεί και θα αποτελεί έναν πρωτοπόρο και ανατρεπτικό καλλιτέχνη, καθώς αυτό που περιέγραψε ως «η τρελά να ζωγραφίζεις κάτι εκεί που δεν πρέπει» παραμένει ένα από τα χαρακτηριστικά των έργων του.

- -