Όσο άμεση κι αν δείχνει να είναι η street art ως προς την κατανόηση της από το πλήθος, όσο εύκολο κι αν είναι για κάποιον να καταλάβει τις περισσότερες φορές το μήνυμα που θέλει να περάσει ο καλλιτέχνης τόσο δύσκολο είναι να καταφέρει κάποιος να συμμετέχει σε μία συζήτηση ανάμεσα σε street artists αλλά και σε άτομα που ασχολούνται ενεργά με το «σπορ». Η καλλιτεχνική σκηνή του δρόμου όπως όλα τα σύνολα έχει θεσπίσει και εκείνη το δικό της ιδιαίτερο λεξιλόγιο, γεμάτο παραφράσεις και slangs που η αποκωδικοποίηση του από κάποιον που βρίσκεται εκτός αυτού μπορεί να επιτευχθεί μόνο με χρήση λεξικού. Πόσες φορές έχεις πετύχει στο δρόμο ή έχεις βρεθεί στην αμήχανη θέση με μία παρέα καλλιτεχνών ενώ μάταια προσπαθείς να χωρέσεις ή έστω να παρακολουθήσεις και εσύ στη δυσνόητη συζήτηση τους; Με αφορμή τα επερχόμενα tour των Urban Adventures αφιερωμένα στη street art σκηνή της Αθήνας φτιάξαμε για εσένα ένα σκονάκι με τις βασικές ορολογίες για να μη σε πιάσουν αδιάβαστο ή σε περάσουν για πρωτάρη.

Το μάθημα ξεκινάει από τα βασικά. Όλες αυτές οι άγνωστες, μονόχρωμες, συνήθως χωρίς νόημα λέξεις με τις όσο το δυνατόν λιγότερες συλλαβές που συναντάμε αποτυπωμένες σε σημεία της πόλης είναι τα λεγόμενα «tags», scribles στα ελληνικά «ταγκιές» και είναι η υπογραφή του εκάστοτε καλλιτέχνη ή του «crew» του, της ομάδας δηλαδή που τον εκπροσωπεί. Οπότε μέχρι στιγμής έχουμε τρεις λέξεις: «tags», «scribles» και «crew». Σημείωσε τες, γιατί έχουμε πολλές ακόμα. Το δικό τους «ταγκάρω» μεταφράζεται με το ρήμα «hit». Bomb από την άλλη έχουμε όταν ο καλλιτέχνης καλύπτει μία επιφάνεια με μελάνι, κατά συνέπεια «bombing» είναι το Ελληνικό «βάφω». Μην ξεχνάμε πως όσο πιο δύσκολο είναι το μέρος του οποίου η επιφάνεια θα δουλευτεί, τόσο ανεβαίνουν και οι μετοχές του καλλιτέχνη.

Ας περάσουμε τώρα στα σημεία, στις επιφάνειες δηλαδή. Τα πιο δύσκολα τα αποκαλούν slams. Αν κάποιος είναι street artist το χειρότερο που μπορείς να του κάνει είναι το λεγόμενο bite, απροκάλυπτα δηλαδή να το κλέψεις είτε το όνομα, είτε μία δική του γραμματοσειρά ακόμη και κάτι τόσο μεγάλο όσο μία ιδέα. Bite μπορεί να θεωρηθεί και, καινούρια λέξη, το slash, η διαδικασία κατά την οποία ένας καλλιτέχνης μαρκάρει ένα έργο τέχνης ή ένα tag κάποιου άλλου. Κάπως έτσι προκύπτουν και τα dis, οι διενέξεις μεταξύ των καλλιτεχνών, κάποιου είδους πρόκληση. Τα bite προκαλούνται συνήθως από τους «toys», μία λέξη διφορούμενη για τους καλλιτέχνες του δρόμου αφού είτε χρησιμοποιείται για κάποιον που δεν έχει αρκετές δυνατότητες ως καλλιτέχνης ή το στυλ του έχει παλιώσει αρκετά για τα σημερινά δεδομένα. Συγχρόνως αποτελεί ένα είδος ακρωνύμου για τις λέξεις «tag over your shit».

Το έργο λέγεται «piece «. Αρχικά ας ξεκαθαρίσουμε πως για να θεωρηθεί κάτι «piece» πρέπει να έχει τουλάχιστον τρία διαφορετικά χρώματα. Πολλά έργα, «piece» μαζί αποκαλούνται «mural». Μία σειρά, δηλαδή από διαφορετικά pieces αποτυπωμένα σε ένα τοίχο που καλύπτουν ολόκληρη την επιφάνεια του. Στα συγκεκριμένα έργα συναντάμε συνήθως και το «roll call» που είναι η διαδικασία κατά την οποία καταγράφονται οι ταγκιές των καλλιτεχνών που δημιούργησαν το κομμάτι.

Αρκετά με τις υπογραφές και το έργο. Το πιο ενδιαφέρον είναι ίσως οι ορολογίες στην τεχνική. Το «wildstyle» για παράδειγμα είναι μία τεχνοτροπία που έχει υιοθετηθεί αμέτρητες φορές από το Ελληνικό κοινό του street art δημιουργεί μια γραμματοσειρά τόσο δυσανάγνωστη με αποτέλεσμα κανείς να μην καταφέρνει να τη διαβάσει. Οι συγκεκριμένες γραμματοσειρές έρχονται σε αντίθεση με τα «straight letters» που είναι η πιο απλοϊκή και ευανάγνωστη γραμματοσειρά που θα συναντήσεις στους τοίχους της πόλης΄. Τόσο πολύ που μπορεί να διαβαστεί από τον καθένα. Μία λιγότερο γνωστή τεχνική, το «punition» είναι η συνεχής αποτύπωση μίας λέξης ακόμη και ενός tag τόσες πολλές φορές που θυμίζει τιμωρία από τα σχολικά μας χρόνια όταν ο δάσκαλος μας έβαζε να γράψουμε και να ξαναγράψουμε την ίδια φράση γεγονός από το οποίο προέρχεται και η ονομασία της τεχνοτροπίας. Υπάρχουν επίσης και τα «stickers», αυτοκόλλητα που περιλαμβάνουν ένα κενό σημείο για το tag του καλλιτέχνη. Το πιο ευρέως χρησιμοποιημένο είναι το «Hello my name is…». Cutty Sark στην συγκεκριμένη περίπτωση!

Από όλες τις τεχνικές όμως, το «stencil» είναι ο βασιλιάς. Αυτή ενθρόνισε στην κορυφή της street κουλτούρας τον Banksy και έχει αγαπηθεί περισσότερο. Αυτό συμβαίνει επειδή το stencil δίνει την ευκαιρία στον καθένα να γίνει street artist αφήνοντας στο πέρασμα του ένα καλό σχέδιο όσες φορές θέλει και με όσα χρώματα θέλει ενώ συγχρόνως είναι η πιο γρήγορη μορφή street art που μπορείς να συναντήσεις. Δημιουργείς ουσιαστικά ένα πατρόν από χαρτόνι αφαιρώντας τμήματα υλικού από το πρωτότυπο σχέδιο, το τοποθετείς σε μία επιφάνεια και το μέρος που έχει αφαιρεθεί το περνάς με χρώμα το οποίο καταλήγει στην επιφάνεια που είναι «γυμνή». Όλοι μπορούμε να το κάνουμε και έτσι μια μέρα να δούμε την υπογραφή μας ή αλλιώς το «tag» μας στο πάνθεον του street art.

Ελπίζουμε μετά από αυτό να μη νιώθεις πλέον παράταιρος και να σε βγάλαμε από τη δύσκολη θέση να πρέπει να ρωτάς ξανά και ξανά για πράγματα που στους συνομιλητές σου είναι αυτονόητα. Πλέον μπορείς να θεωρείς ότι αποτελείς μέρος της μεγάλης κοινότητας του street art και να αποκρυπτογραφείς στον ξεχωριστό δικό τους κώδικα, αυτόν του δρόμου κάθε καλλιτεχνικό σημείο. Όταν ακούσεις κάποιον να λέει στην παρέα «Πάμε να bomb όλη την πόλη!» δεν χρειάζεται να τρομάξεις γιατί κάτι χρωματιστό έρχεται να ανθίσει στους τοίχους της Αθήνας.

- -